banner10

banner11

22.09.2020, 09:57

Yas Süreci

Yürekte yanan kırk mum!

Ölüm acısının üzerine hiç bir şey çıkamaz. Hele ki can birini yitirdiysen kolay kolay dinmez sancısı. Ne derler hep yürekte kırk mum yanarmış. Her gün biri sönermiş, kırkıncı mum tek kalır ama o hiç sönmezmiş. Evet, acısı dinmiyor, yaşadığın her anın içinde, en keyifli anlarında bile gözlerini pusulandıran, içini yakan bir sızı olarak anımsıyorsun o en kötü gününü. Sanıyorsun ki hiç bir şey canımı ölüm acısı kadar yakamaz ama bir yandan hayat devam ediyor. İlişkiler, bağlantılar, paylaşımlar devam ediyor tüm acımasızlığıyla…

Yas kavramıyla ilk kez üniversite yıllarında karşılaşmıştım. Hemşirelik okuduğum o yıllarda hastanelere staja çıkıyorduk. Kanser hastaları, terminal dönem dediğimiz ölüme yaklaşmış hasta ve hasta yakınlarında yas süreçlerini gözlemeyi öğrenmiştik. Yas tepkilerini ilk tanılayan kişi Elisabeth Kübler Ross’tur. Yası 5 aşamalı bir model ile anlatmıştı bize.

  1. İnkar
  2. Öfke
  3. Pazarlık
  4. Depresyon
  5. Kabullenme

Ve bu evrelerin ortalama 6 ay içinde yaşanıp bitmesi gerektiğini, “normal” insanların bunu böyle yaşayabileceğini eğer bu tepkilerin daha da uzun süreli yaşanması durumunda ise anormal bir durumdan (patolojik yas) bahsedebileceğimizi öğrenmiştim. Ne kadar da deneyimde uzak ve sığ bir yaklaşımmış şimdi baktığımda. Sonraları psikoterapi eğitimi aldığım yıllarda Vamık Volkan ile tanıştım, onun kitaplarını okudum, söyleşilerine katılma fırsatı buldum. Vamık volkan “YAS” ile çalışıyordu. Bir ömrünü bu konuya adadığını söyleyebiliriz. Yas konusunda dünyada isim yapmış saygıdeğer hocalarımızdan birisidir kendisi. Onun kitaplarında yasın öyle Kübler Ross’un dediği gibi yaşanmadığını, her bireyin kayba verdiği tepkilerin öznel olabileceğini, sürecin bazı bireyler için hiç kapanmadığını, hatta yıllarca yas tutan bireyler olduğunu öğrendim.

Yas sürecinin bütün aşamaları sıkıntılıdır ama en karmaşık olan kısmı da pazarlık aşaması galiba. Gidenin ardından hissedilen yoğun acı verici duygulara katlanmak o kadar zordur ki, alternatif yollar arar insan, yüreği bu acıya katlanabilsin diye. Benim tanrıyla yaptığım pazarlık da ilginçti; arada bir görüş günleri olsa keşke diyordum. Ne olurdu ki sanki? Olsa...

Aslınca yüce tanrı öyle güzel kararlamış ki her şeyi... Giden ara sıra gelse, bir görünüp bir kaybolsaydı çok daha büyük acı verirdi insana. Yas süreci yaşanıp bitmeli, bitmeli ki; bağlar sağlıklı bir şekilde kapatılmalı, kapatılmalı ki; arkada kalanın yaşam denen zorunluluğa katlanarak devam edebilmesi, vadesini doldurabilmesi için. Birini kalbinde öldürmekte buna benziyor aslında. İlla toprağın altına girmesi gerekmez ki ölmesi için; ruhunun derinliklerine gömersin bazılarını. Sen öldürürsün, oda ölür. Evet kayıp duygusu her şey için geçerlidir. Para, mevki, aşk, yaşam, şehir değişikliği… Listeyi uzatabiliriz. Giden yıllarımız bile bir kayıptır. İşin püf noktası bir şey bitti mi bitmiştir, şartları zorlamak geçmişe takılıp üzülmekten başka bir şey getirmez insana. Özlersin, çok zor gelir, isyan edersin, pazarlık da yaparsın ama sonra inanırsın ve kabullenirsin kaybını. Böyle kayıplarda ki en büyük risk hatırlatıcı faktörlerdir. Kaybettiğin ve kaybettiğini kabullendiğin şey her neyse bir gün çıkıp da gelirse ben buradayım dercesine karşına işte o noktada bütün kayıplarınla yüzleşirsin allak bullak olursun dipsiz bir kuyu misali... Size tavsiyem hatırlatıcı faktörleri ortadan kaldırmanız. İster biyolojik olarak ölsün, ister kalbinize gömün, ister gönüllü, ister gönülsüz gitsin giden… Kayba ait ne vara hepsini yok etmeniz. Zor olacağını biliyorum ama yaptığınızda hafifleyeceksiniz, kurtulacaksınız.

Ego kapasiteleri güçlü olan, ayrışma ve bireyleşme süreçlerini sağlıklı olarak tamamlayan insanlar bu hatırlatıcı faktörlerden pek etkilemezler ama aksi durumlarda bir görünüp bir giden kayıplar karşısında dağılabilirler. İşin aslı herkes farklı tepkiler verir bu ölüp ölüp dirilen kayıplara. Genelleştirmek de hata olur tabi ki. Kayıp karşısında duygularınızla baş edemiyorsanız, dağılma yaşıyorsanız, hayata veya akışa adapte olamıyorsanız bir uzmandan yardım almanızı tavsiye ederim.

Psikoterapist Dr. Özge ÖNER

Yorumlar (3)
FATİH 10 ay önce
✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓
Funda 10 ay önce
Emeğine, kalemine sağlık Özge’cim
E.Öner 10 ay önce
Yüreğinize, bilginize sağlık
24°
hafif yağmur
Namaz Vakti 22 Haziran 2021
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30