22.09.2020, 09:57

Yas Süreci

Yürekte yanan kırk mum!

Ölüm acısının üzerine hiç bir şey çıkamaz. Hele ki can birini yitirdiysen kolay kolay dinmez sancısı. Ne derler hep yürekte kırk mum yanarmış. Her gün biri sönermiş, kırkıncı mum tek kalır ama o hiç sönmezmiş. Evet, acısı dinmiyor, yaşadığın her anın içinde, en keyifli anlarında bile gözlerini pusulandıran, içini yakan bir sızı olarak anımsıyorsun o en kötü gününü. Sanıyorsun ki hiç bir şey canımı ölüm acısı kadar yakamaz ama bir yandan hayat devam ediyor. İlişkiler, bağlantılar, paylaşımlar devam ediyor tüm acımasızlığıyla…

Yas kavramıyla ilk kez üniversite yıllarında karşılaşmıştım. Hemşirelik okuduğum o yıllarda hastanelere staja çıkıyorduk. Kanser hastaları, terminal dönem dediğimiz ölüme yaklaşmış hasta ve hasta yakınlarında yas süreçlerini gözlemeyi öğrenmiştik. Yas tepkilerini ilk tanılayan kişi Elisabeth Kübler Ross’tur. Yası 5 aşamalı bir model ile anlatmıştı bize.

  1. İnkar
  2. Öfke
  3. Pazarlık
  4. Depresyon
  5. Kabullenme

Ve bu evrelerin ortalama 6 ay içinde yaşanıp bitmesi gerektiğini, “normal” insanların bunu böyle yaşayabileceğini eğer bu tepkilerin daha da uzun süreli yaşanması durumunda ise anormal bir durumdan (patolojik yas) bahsedebileceğimizi öğrenmiştim. Ne kadar da deneyimde uzak ve sığ bir yaklaşımmış şimdi baktığımda. Sonraları psikoterapi eğitimi aldığım yıllarda Vamık Volkan ile tanıştım, onun kitaplarını okudum, söyleşilerine katılma fırsatı buldum. Vamık volkan “YAS” ile çalışıyordu. Bir ömrünü bu konuya adadığını söyleyebiliriz. Yas konusunda dünyada isim yapmış saygıdeğer hocalarımızdan birisidir kendisi. Onun kitaplarında yasın öyle Kübler Ross’un dediği gibi yaşanmadığını, her bireyin kayba verdiği tepkilerin öznel olabileceğini, sürecin bazı bireyler için hiç kapanmadığını, hatta yıllarca yas tutan bireyler olduğunu öğrendim.

Yas sürecinin bütün aşamaları sıkıntılıdır ama en karmaşık olan kısmı da pazarlık aşaması galiba. Gidenin ardından hissedilen yoğun acı verici duygulara katlanmak o kadar zordur ki, alternatif yollar arar insan, yüreği bu acıya katlanabilsin diye. Benim tanrıyla yaptığım pazarlık da ilginçti; arada bir görüş günleri olsa keşke diyordum. Ne olurdu ki sanki? Olsa...

Aslınca yüce tanrı öyle güzel kararlamış ki her şeyi... Giden ara sıra gelse, bir görünüp bir kaybolsaydı çok daha büyük acı verirdi insana. Yas süreci yaşanıp bitmeli, bitmeli ki; bağlar sağlıklı bir şekilde kapatılmalı, kapatılmalı ki; arkada kalanın yaşam denen zorunluluğa katlanarak devam edebilmesi, vadesini doldurabilmesi için. Birini kalbinde öldürmekte buna benziyor aslında. İlla toprağın altına girmesi gerekmez ki ölmesi için; ruhunun derinliklerine gömersin bazılarını. Sen öldürürsün, oda ölür. Evet kayıp duygusu her şey için geçerlidir. Para, mevki, aşk, yaşam, şehir değişikliği… Listeyi uzatabiliriz. Giden yıllarımız bile bir kayıptır. İşin püf noktası bir şey bitti mi bitmiştir, şartları zorlamak geçmişe takılıp üzülmekten başka bir şey getirmez insana. Özlersin, çok zor gelir, isyan edersin, pazarlık da yaparsın ama sonra inanırsın ve kabullenirsin kaybını. Böyle kayıplarda ki en büyük risk hatırlatıcı faktörlerdir. Kaybettiğin ve kaybettiğini kabullendiğin şey her neyse bir gün çıkıp da gelirse ben buradayım dercesine karşına işte o noktada bütün kayıplarınla yüzleşirsin allak bullak olursun dipsiz bir kuyu misali... Size tavsiyem hatırlatıcı faktörleri ortadan kaldırmanız. İster biyolojik olarak ölsün, ister kalbinize gömün, ister gönüllü, ister gönülsüz gitsin giden… Kayba ait ne vara hepsini yok etmeniz. Zor olacağını biliyorum ama yaptığınızda hafifleyeceksiniz, kurtulacaksınız.

Ego kapasiteleri güçlü olan, ayrışma ve bireyleşme süreçlerini sağlıklı olarak tamamlayan insanlar bu hatırlatıcı faktörlerden pek etkilemezler ama aksi durumlarda bir görünüp bir giden kayıplar karşısında dağılabilirler. İşin aslı herkes farklı tepkiler verir bu ölüp ölüp dirilen kayıplara. Genelleştirmek de hata olur tabi ki. Kayıp karşısında duygularınızla baş edemiyorsanız, dağılma yaşıyorsanız, hayata veya akışa adapte olamıyorsanız bir uzmandan yardım almanızı tavsiye ederim.

Psikoterapist Dr. Özge ÖNER

Yorumlar (3)
FATİH 1 ay önce
✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓
E.Öner 1 ay önce
Yüreğinize, bilginize sağlık
Funda 1 ay önce
Emeğine, kalemine sağlık Özge’cim
banner3
banner1
17°
yer yer hafif yoğunluklu yağış
Namaz Vakti 28 Ekim 2020
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
Takımlar O P
1. Alanyaspor 6 16
2. Fenerbahçe 6 14
3. Galatasaray 6 10
4. Karagümrük 6 8
5. Çaykur Rizespor 6 8
6. Kasımpaşa 6 8
7. Antalyaspor 6 8
8. Malatyaspor 6 8
9. Göztepe 6 7
10. Erzurumspor 5 7
11. Başakşehir 6 7
12. Beşiktaş 5 7
13. Gaziantep FK 6 7
14. Sivasspor 5 7
15. Hatayspor 4 7
16. Konyaspor 5 6
17. Kayserispor 5 6
18. Trabzonspor 6 5
19. Denizlispor 6 5
20. Gençlerbirliği 5 4
21. Ankaragücü 4 1
Takımlar O P
1. Tuzlaspor 7 17
2. İstanbulspor 7 16
3. Adana Demirspor 7 14
4. Samsunspor 7 14
5. Ankara Keçiörengücü 7 13
6. Altınordu 7 13
7. Giresunspor 6 11
8. Altay 6 10
9. Balıkesirspor 7 10
10. Adanaspor 7 9
11. Akhisar Bld.Spor 7 9
12. Bursaspor 7 7
13. Menemen Belediyespor 7 6
14. Bandırmaspor 7 5
15. Ümraniye 7 5
16. Ankaraspor 7 4
17. Boluspor 7 3
18. Eskişehirspor 7 3
Takımlar O P
1. Everton 6 13
2. Liverpool 6 13
3. Aston Villa 5 12
4. Leicester City 6 12
5. Leeds United 6 10
6. Southampton 6 10
7. Crystal Palace 6 10
8. Wolverhampton 6 10
9. Chelsea 6 9
10. Arsenal 6 9
11. Tottenham 5 8
12. West Ham 6 8
13. Man City 5 8
14. Newcastle 6 8
15. M. United 5 7
16. Brighton 6 5
17. West Bromwich 6 3
18. Burnley 4 1
19. Sheffield United 6 1
20. Fulham 6 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 7 14
2. Real Madrid 6 13
3. Granada 6 13
4. Villarreal 7 12
5. Atletico Madrid 5 11
6. Cádiz 7 11
7. Osasuna 6 10
8. Elche 5 10
9. Getafe 6 10
10. Real Betis 7 9
11. Eibar 7 8
12. Barcelona 5 7
13. Sevilla 5 7
14. Valencia 7 7
15. Deportivo Alaves 7 7
16. Athletic Bilbao 6 6
17. Huesca 7 5
18. Celta de Vigo 6 5
19. Levante 5 3
20. Real Valladolid 7 3