banner10

banner11

19.05.2020, 09:46

‘’Hiç’’ Olanla Hiç Olmayanın Farkı İnsan ve Beşer

Gündemimizden biraz uzaklaşıp, yer yer beyin fırtınalı bir yolculuğa çıkalım bu hafta.

Ramazan’a veda ederken, televizyon programlarında ve sosyal medya paylaşımlarında hep o tabirle karşılaşıyoruz: ‘’Sonu cehennemden kurtuluş diye rivayet edilen günler...’’

Cehennem dediğinizde aklınıza ne geliyor? Ne zaman cehennem dense, benim aklıma tüylerimi ürperten o hadis geliyor hep: ‘’Kalbinde zerre kadar kibir olan kimse cennete giremez.’’

Kibirli olan, ‘’insan’’ da olamaz. Ve kibirden arınmak, ‘’insan’’ olma yolunda atılması gereken belki de tek adım. Çünkü kibir denen şey, aslında bizim bildiğimiz tanımından ibaret bir kavram değil.

Bütün yollar kibirden geçiyor. Daha doğrusu, kibirden arınmaktan. Bakın nasıl da her şey dönüp dolaşıp kibirle ilişkileniyor. Yolculuğumuza başlıyoruz. İnsan, gücünü ikrarından alır diye bir söz vardır. Yolculuğumuzu başlatan tam olarak da bu söz. İnsanın ikrarını ise, aldığı kararlar ve sergilediği davranışlar oluşturur.

İnsan, kararlarında ve davranışlarında ancak adil, sabit ve tutarlı olduğu ölçüde kamil insan sıfatını haizolmaya yaklaşabilir. Sabit olmaktan kastım, sabit fikirli olmak değil tabii ki! Sabit-kadem olmak. Yani, mizacı oynak olmayıp işinde ve sözünde kararlı olmak. Evet, ne demiştik ölçülerden birine? Kararlarda adil olmak. Adil olmak, ancak hak’kı gözeterek sağlanabilir. Hak, içinde bizim yer almadığımız kararlardaki adalete denir.

Yaklaşıyoruz bakın.

Başka ne dedik, kararlarda ve davranışlarda tutarlılık: Bu ise, şekillenmiş şahsiyetle alakalıdır. İnsanoğlu, şekillenmiş şahsiyeti esasınca amel eder. Hak ve tutarlılık üzere şekillenmiş şahsiyete, güzel ahlak denir. İkide bir hâl değiştiren yahut zıt hâlleri bir arada bulundurabilen bir şahsiyet ise, kibir üzere şekillenmiş demektir. Örnekle açıklayalım: tevazu ve enaniyet, nezaket ve kabalık, imrenme ve haset; aynı çatı altında barınabilir mi? İşte, kibirli bir kalpte barınabilir! Yani tutarlılık bile ancak kibirden
uzaksak mümkün.

Daha da düşünmesi kolay bir örnek isterseniz, pişmanlık duyulmadan dilenen affı düşünün. İşte tam da bunun gibi.

Çok ince ve tehlikeli meseleler!

***

Kibrin hep inciten yönüne değindik. Bir de incinen yönü var desem...

Çok kolay incinmeyi, hep, hassas ve nahif biri olmakla bağdaştırıyoruz. Soru şu: acaba fazla kırılgan olmak, hassas ve nahif biri olmaktan değil de kibirle ilişkili bir durum olabilir mi?

Bu soruyu yakın zamanda bir yerde okudum ve bir hayli dehşete düşürdü. Düşününce evet dedim, tabii ya! Ardından ünlü Japon yazar Mishima’nın da: “Her an incinebilir kibirli kalpleriyle...” tabirini kullandığını gördüm ve daha da dikkatimi çekti.

Ardından baktım ki, saygıdeğer Kemal Sayar hocamız da Mishima’yı destekler bir açıklama yapıyor.

Kolay küsmenin narsisizmin bir türü olduğunu söylüyor. Her ne kadar narsisizmin en bildiğimiz türü dışa dönük ve büyüklenmecilikle seyretse de, içe dönük ve kolay küsme-kırılma ile seyreden, kırılgan-incinir narsisizm denilen bir türünün var olduğunu söylüyor hocamız. (Tabii değerli başka hocalarımız da.) Ve ben, yeni öğrendiğim bu bilgi karşısında şaşıp kalıyorum.

(İlk kez duyanlar için narsisizm; büyüklenmecilik ve kibirle seyreden, vermeye değil de her zaman almaya odaklanmış, bir tek kendini seven, kendini dünyanın merkezi olarak gören insanların kişilik bozukluğunun psikiyatrideki adı.)

Yani işin bilimsel yanı da, o dehşete düşüren soruyu onaylar nitelikte.

Anlayacağımız o ki, incinmenin bile bir adabı var.

Kibirden uzak kalmak ne zor! Ee, kibirden arınmadan da insan/kamil insan olunamıyor. Hiç’lik makamına erişilemiyor.

‘’Hiç’’ tasavvufun köşe taşıdır, sembolüdür. En kısa tabirle, nefsin komplekslerinden ve ben’in varlığından kurtularak, kibri öldürerek, asıl var olanın yalnızca Allah olduğunu kabul etmektir.

İşte bu yüzden, hiçliğe ulaşmayan insana, kamil olmayan insana, insan olmayan insana; insan denmez, beşer denir. Çünkü beşer ‘’dış deri’’ demektir. Bahsettiğimiz güzel ahlak üzere şekillenmiş şahsiyete sahip olmadan yaşayamaz beşer. Yaşadığını zanneder. Bu yüzden hep şaşar. İnsan ise hep yaşar, ölmez. Ölse bile ölmez.

Kibirden arınmadan insan olunmaz, insan olmadan kamil olunmaz, kamil olmadan hiç olunmaz, ‘’hiç’’ olmadan da hiç ‘’ol’’unmaz.

Ne dersiniz, bu beyin fırtınalı yolculuktan sonra söz verelim mi kibrimizle savaşmaya?

Bir küçük meyve için, dalı incitme gönül

Başın olsa da yüksek, gözün enginde gerek,

Kibirle yürüyerek yolu incitme gönül...

Mevlana

Selametle.

Yorumlar (5)
Y.E 1 hafta önce
Merhabalar, kutlarım sizi, yazınız gayet başarılı. Dostoyevski kitaplari gibi bitince, hiç birşey anlamadım hissi yaratsa da aslında çok şey anladım. Sağlıklı günler dilerim...
Anonim. 1 hafta önce
Kaleme aldığınız konuları çok kıymetli buluyorum. Haftası gelmeden özlüyoruz yazılarınızı,Keşke sizi her gün okuma fırsatımız olsaydı..
Emine 6 gün önce
Tasavvuf dan bahsetmişken;tasavvuf, kâmil insan yetiştirme sanatıdır ve bu yolda ilk basamak incitmemek,kemalat noksasinda da incinmemek hünerdir, esastır.Bu babdan ele alındığında,insan olmak,insanı kâmil olmak zor iş lakin günümüz için bu çok önemli hususa dikkat çekmeniz bir genc olarak, beni çok mütehassıs etti, tebrik ederim.
Misafir 6 gün önce
Kaleme aldığınız psiko-sosyal konuları gerek gözlem ve tahlil açısından gerekse kişisel gelişime katkı sunması açısından son derece başarılı buluyorum. Perspektif kazandırıcı nitelikte olup kişisel görüşlerinizi bildirmenin çok ötesinde yazılar olduğunu söyleyebilirim. Başarılarınızın devamını dilerim
T.AYDIN 1 hafta önce
Her cümlesi dura dura okunmalı.Çok profesyonel bir yazı ve kesinlikle daha büyük yerlere taşınmalı. Yüreğinize sağlık
12°
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 27 Mayıs 2020
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. BANDIRMASPOR 28 60
2. ANKARA DEMİRSPOR 28 57
3. GMG KASTAMONUSPOR 28 53
4. TUZLASPOR A.Ş. 28 53
5. SAKARYASPOR A.Ş. 28 51
6. KIRŞEHİR BELEDİYE SPOR 28 47
7. VAN SPOR FUTBOL KULÜBÜ 28 44
8. UŞAK SPOR A.Ş. 28 44
9. PİSERRO KAHRAMANMARAŞSPOR 28 41
10. ERGENE VELİMEŞE SPOR 28 37
11. BODRUM BELEDİYESİ BODRUMSPOR 28 36
12. SİVAS BELEDİYE SPOR 28 36
13. BAYBURT ÖZEL İDARE SPOR 28 35
14. EYÜPSPOR 28 29
15. ETİMESGUT BELEDİYESPOR 28 28
16. NİĞDE ANADOLU FK 28 17
17. ELAZIĞSPOR 28 16
18. KARDEMİR KARABÜKSPOR 28 6
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20