banner10

banner11

19.05.2020, 09:46

‘’Hiç’’ Olanla Hiç Olmayanın Farkı İnsan ve Beşer

Gündemimizden biraz uzaklaşıp, yer yer beyin fırtınalı bir yolculuğa çıkalım bu hafta.

Ramazan’a veda ederken, televizyon programlarında ve sosyal medya paylaşımlarında hep o tabirle karşılaşıyoruz: ‘’Sonu cehennemden kurtuluş diye rivayet edilen günler...’’

Cehennem dediğinizde aklınıza ne geliyor? Ne zaman cehennem dense, benim aklıma tüylerimi ürperten o hadis geliyor hep: ‘’Kalbinde zerre kadar kibir olan kimse cennete giremez.’’

Kibirli olan, ‘’insan’’ da olamaz. Ve kibirden arınmak, ‘’insan’’ olma yolunda atılması gereken belki de tek adım. Çünkü kibir denen şey, aslında bizim bildiğimiz tanımından ibaret bir kavram değil.

Bütün yollar kibirden geçiyor. Daha doğrusu, kibirden arınmaktan. Bakın nasıl da her şey dönüp dolaşıp kibirle ilişkileniyor. Yolculuğumuza başlıyoruz. İnsan, gücünü ikrarından alır diye bir söz vardır. Yolculuğumuzu başlatan tam olarak da bu söz. İnsanın ikrarını ise, aldığı kararlar ve sergilediği davranışlar oluşturur.

İnsan, kararlarında ve davranışlarında ancak adil, sabit ve tutarlı olduğu ölçüde kamil insan sıfatını haizolmaya yaklaşabilir. Sabit olmaktan kastım, sabit fikirli olmak değil tabii ki! Sabit-kadem olmak. Yani, mizacı oynak olmayıp işinde ve sözünde kararlı olmak. Evet, ne demiştik ölçülerden birine? Kararlarda adil olmak. Adil olmak, ancak hak’kı gözeterek sağlanabilir. Hak, içinde bizim yer almadığımız kararlardaki adalete denir.

Yaklaşıyoruz bakın.

Başka ne dedik, kararlarda ve davranışlarda tutarlılık: Bu ise, şekillenmiş şahsiyetle alakalıdır. İnsanoğlu, şekillenmiş şahsiyeti esasınca amel eder. Hak ve tutarlılık üzere şekillenmiş şahsiyete, güzel ahlak denir. İkide bir hâl değiştiren yahut zıt hâlleri bir arada bulundurabilen bir şahsiyet ise, kibir üzere şekillenmiş demektir. Örnekle açıklayalım: tevazu ve enaniyet, nezaket ve kabalık, imrenme ve haset; aynı çatı altında barınabilir mi? İşte, kibirli bir kalpte barınabilir! Yani tutarlılık bile ancak kibirden
uzaksak mümkün.

Daha da düşünmesi kolay bir örnek isterseniz, pişmanlık duyulmadan dilenen affı düşünün. İşte tam da bunun gibi.

Çok ince ve tehlikeli meseleler!

***

Kibrin hep inciten yönüne değindik. Bir de incinen yönü var desem...

Çok kolay incinmeyi, hep, hassas ve nahif biri olmakla bağdaştırıyoruz. Soru şu: acaba fazla kırılgan olmak, hassas ve nahif biri olmaktan değil de kibirle ilişkili bir durum olabilir mi?

Bu soruyu yakın zamanda bir yerde okudum ve bir hayli dehşete düşürdü. Düşününce evet dedim, tabii ya! Ardından ünlü Japon yazar Mishima’nın da: “Her an incinebilir kibirli kalpleriyle...” tabirini kullandığını gördüm ve daha da dikkatimi çekti.

Ardından baktım ki, saygıdeğer Kemal Sayar hocamız da Mishima’yı destekler bir açıklama yapıyor.

Kolay küsmenin narsisizmin bir türü olduğunu söylüyor. Her ne kadar narsisizmin en bildiğimiz türü dışa dönük ve büyüklenmecilikle seyretse de, içe dönük ve kolay küsme-kırılma ile seyreden, kırılgan-incinir narsisizm denilen bir türünün var olduğunu söylüyor hocamız. (Tabii değerli başka hocalarımız da.) Ve ben, yeni öğrendiğim bu bilgi karşısında şaşıp kalıyorum.

(İlk kez duyanlar için narsisizm; büyüklenmecilik ve kibirle seyreden, vermeye değil de her zaman almaya odaklanmış, bir tek kendini seven, kendini dünyanın merkezi olarak gören insanların kişilik bozukluğunun psikiyatrideki adı.)

Yani işin bilimsel yanı da, o dehşete düşüren soruyu onaylar nitelikte.

Anlayacağımız o ki, incinmenin bile bir adabı var.

Kibirden uzak kalmak ne zor! Ee, kibirden arınmadan da insan/kamil insan olunamıyor. Hiç’lik makamına erişilemiyor.

‘’Hiç’’ tasavvufun köşe taşıdır, sembolüdür. En kısa tabirle, nefsin komplekslerinden ve ben’in varlığından kurtularak, kibri öldürerek, asıl var olanın yalnızca Allah olduğunu kabul etmektir.

İşte bu yüzden, hiçliğe ulaşmayan insana, kamil olmayan insana, insan olmayan insana; insan denmez, beşer denir. Çünkü beşer ‘’dış deri’’ demektir. Bahsettiğimiz güzel ahlak üzere şekillenmiş şahsiyete sahip olmadan yaşayamaz beşer. Yaşadığını zanneder. Bu yüzden hep şaşar. İnsan ise hep yaşar, ölmez. Ölse bile ölmez.

Kibirden arınmadan insan olunmaz, insan olmadan kamil olunmaz, kamil olmadan hiç olunmaz, ‘’hiç’’ olmadan da hiç ‘’ol’’unmaz.

Ne dersiniz, bu beyin fırtınalı yolculuktan sonra söz verelim mi kibrimizle savaşmaya?

Bir küçük meyve için, dalı incitme gönül

Başın olsa da yüksek, gözün enginde gerek,

Kibirle yürüyerek yolu incitme gönül...

Mevlana

Selametle.

Yorumlar (5)
Y.E 1 yıl önce
Merhabalar, kutlarım sizi, yazınız gayet başarılı. Dostoyevski kitaplari gibi bitince, hiç birşey anlamadım hissi yaratsa da aslında çok şey anladım. Sağlıklı günler dilerim...
Anonim. 1 yıl önce
Kaleme aldığınız konuları çok kıymetli buluyorum. Haftası gelmeden özlüyoruz yazılarınızı,Keşke sizi her gün okuma fırsatımız olsaydı..
Emine 1 yıl önce
Tasavvuf dan bahsetmişken;tasavvuf, kâmil insan yetiştirme sanatıdır ve bu yolda ilk basamak incitmemek,kemalat noksasinda da incinmemek hünerdir, esastır.Bu babdan ele alındığında,insan olmak,insanı kâmil olmak zor iş lakin günümüz için bu çok önemli hususa dikkat çekmeniz bir genc olarak, beni çok mütehassıs etti, tebrik ederim.
Misafir 1 yıl önce
Kaleme aldığınız psiko-sosyal konuları gerek gözlem ve tahlil açısından gerekse kişisel gelişime katkı sunması açısından son derece başarılı buluyorum. Perspektif kazandırıcı nitelikte olup kişisel görüşlerinizi bildirmenin çok ötesinde yazılar olduğunu söyleyebilirim. Başarılarınızın devamını dilerim
T.AYDIN 1 yıl önce
Her cümlesi dura dura okunmalı.Çok profesyonel bir yazı ve kesinlikle daha büyük yerlere taşınmalı. Yüreğinize sağlık
14°
açık
Namaz Vakti 13 Haziran 2021
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30