banner10

banner11

05.05.2020, 09:32

Başımız Neden Sağ Olmalı?

Bir yakını vefat edene ‘’başın sağ olsun’’ diyoruz. Birçoğumuz manasını bilmeden hatta düşünmeden kullanıyoruz. Kaba ve anlamsız bulanlarımızın sayısı da az değil. İtiraf etmeliyim ki bir zamanlar ben de bu gruba dahildim. Peki başın sağ olsun derken ne demek istiyoruz?

 Baş kelimesi eski dilde ‘’yara’’ demek. Sağolsun kelimesi de sagalsın’dan geliyor. Sagalmak ise ‘’iyileşmek’’ demek. Yani görüldüğü üzere deyimimizin sağ olmak ile hiçbir ilgisi yok. Biz aslında başın sağ olsun derken, yaran iyileşsin diyoruz. Ne kadar ince değil mi?

 Duygularımızı bile ifade etmeyi aslında pek beceremiyoruz ve farkında değiliz. Bir duygu ifade biçimi olarak ‘’moralim çok bozuk’’ dediğimizde -moral kelimesi Fransızca bir kelimedir ve ahlak demektir- ahlakım çok bozuk demiş oluyoruz! Yahut içimiz kan ağlasa bile, büyük bir endişe, keder barındırsak bile; depresyondayım, stresliyim ya da üzgünüm’den öteye geçemiyoruz. Başka şekilde tarif edemiyoruz. Gam, keder, ıstırap, hüzün, kasvet, elem, kahır, efkar, tasa, dert... Tüm bu kelimeler bize aitken yerine genel ve yabancı bir ifade kullanıp geçmeyi tercih ediyoruz. Halbuki bu kelimelerin her birine karşılık gelen his farklı. Ayrımını bile bilmiyoruz.

Geçenlerde bir yazımda, bir toplumu yok etmek istiyorsanız o toplumun ailesini dağıtın demiştim. Bir yolu daha var, lisanını bozmak..

Maalesef toplumsal hafızamızı koruyamadık. Toplumsal hafızamızın büyük bir kısmını ise lisanımız oluşturmakta. Bize de en büyük zararı toplumsal hafızamızı sömürgeleştirerek verdiler. Çünkü bunu başardıklarında, yönetimi yahut toprağı sömürgeleştirmelerine gerek kalmıyor.

Sömürgeleşmenin en yıkıcı sonucu ise, o toplumun zamanla kendisine, sömürgecilerin gözüyle bakmayı başlaması oluyor. Düşününce çok çarpıcı değil mi? Öyle oldu sanki bizde de. Doğrularla yanlışlar yer değiştirdi. Neye, nereden ve kime göre bakacağımızı şaşırdık. Engel olmanın tek yolu ise topraklarımızın tarihine, edebiyatına, kültürüne, en çok da kelimelerine sahip çıkmaktı. Büyük ölçüde yapamadık. Peki artık çok mu geç? Evet geç, ama imkansız değil. 

Koronavirüs süreciyle birlikte, elimizdekiler yetmiyormuş gibi her yanımız yabancı kelimelerle doldu. Üstüne de biz katletmeye devam edip kelime uydurur olduk. ‘’Bulaş.’’ Bulaş nedir Allah aşkına? Bulaş- bulaşma? Sizin de her duyduğunuzda tırmalamıyor mu kulaklarınızı?

Pnömoni, entübe, peak yapmak, epidemi, pandemi, mortalite, filyasyon... Sanki kırk yıldır bizimle yaşayan kelimelermiş gibi girdiler dünyamıza. Oysa pnömoni değil zatürre idi; entübe edilen hasta değil solunum yoluna tüp yerleştirilen hasta, peak değil zirve idi. Epidemi değil salgın, pandemi değil yeryüzü salgını idi. Mortalite değil ölüm oranı, filyasyon değil kaynağı araştırma mesela... 

Geçtiğimiz hafta Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Politikaları Kurulu’ndan koronavirüsle ilgili kelimelerin bazıları için öneriler geldi ve bize biraz da olsa düşüncelerimizde yalnız olmadığımızı hissettirdi. Fakat elbette yetmez. Türkçemiz ‘’entübe’’ edilen hastalar arasına adını yazdırmadan, umarım Türk Dil Kurumu da bizlere en kısa zamanda varlığını hatırlatır ve konuyla ilgili bir faaliyet de kendilerinden gelir.

‘’Amaan sen de!’’ Diyorsak bu satırları okurken, yukarıda bahsettiğim sömürgeleşme sürecini tamamlamış, kendimize onların gözüyle bakmaya başlamışız demektir.

 Kelimeler sadece konuşmaya yaramaz; kelimelerimizle düşünürüz aynı zamanda. Ya da mesela, Çince bilmeyen birinin kurduğu hayalde yahut gördüğü rüyada insanlar su gibi Çince konuşabilir mi? Kelimelerimizle hayal kurarız. Kelimelerimizle rüya görürüz. Kelimelerimizle dua ederiz. Hepsi bozulur kelimelerimiz bozuldukça.

Meselemiz bir tek lisan da değil. Çok fazla yaramız var. Tarihten, edebiyattan, kültür-sanattan aldığımız yaralar. Sonra, insanın insandan aldığı yaralar. Bunlar zaten hep vardı. Şimdi ise salgınla beraber, kelime tahribatına ilaveten bir de farklı bir ruhsal tahribat sandalye çekmeye çalışıyor diğerlerinin yanına.

Türkçemizin yanında ruhumuzun da bu süreçten yara almadan çıkmasını sağlamamız gerek. Eğer yara alırsa da hiç vakit kaybetmeden yüzleşmek gerek. Ve lütfen mümkünse diğer yaralarımızla birlikte...

Fark ettiniz mi yarayı sarmaktan bahsetmedim, yarayla yüzleşmekten bahsettim. Yarayı sarmak yaraya saygısızlıktır. Yarayı iyileştirmez, yalnızca gizler. Yüzleşelim ki iyileştirebilelim. Yaraların iz bırakmadan iyileştikleri pek söylenemez fakat bu kötü bir şey değil, izler bize yol gösterir. İyileşelim;
izlerimiz de rehber olsun bize, ne güzel.

Velhasıl, bizim deyim ne güzel bir temenniymiş ya hu, değil mi? Ölümle ilişkilendirilmemeliymiş sadece.

Yaralarımız iyileşmeli sevgili okur...

Sıhhatle kalın.

Yorumlar (19)
SametK 4 hafta önce
Eline diline yüreğine sağlık tek solukta okudum harikaydı
Ceyda P. 4 hafta önce
Öncelikle bu konu ile ilgili bir yazi yazmaniz gerçekten takdir edilmeli, Zeynep Hanim kaleminize, emeğinize sağlık. Yazi ile ilgili eklemek istediğim hususlar var , ne oldu da biz bu aşamaya geldik, arkasındaki sebepler neler, birazcık sorgulayalim kendimizi. Herkese bir ipucu: Ekonomik sistemler, toplumsal hayata, yaşayış biçim ve tarzlarına yön verirler... Sağlıklı günler...
Krygztk 4 hafta önce
Makalelerin ve söyleyişlerin gitgide azaldığı günümüz çağında yazmış olduklarınızı sabırsızlıkla bekliyoruz. Başarılar...
Anonim 4 hafta önce
Dilimizle dinimizle yaşam tarzlarımızla oynayarak bizi yabancılaştırıyorlar. Umarım şu yozlaşma bir'an önce durur..
Berrin 3 hafta önce
Yıllarca TDK başında A.Dilaçar vardı,bir kelime için lügat i açtığımızda, aradığım kelimenin tarifinin yanında hep bu ismi gördük yıllarca.Herhalde bu zatın adı, Arif veya Adil diye düşünürdüm hep.Yillar sonra öğrendim ki adı AGOP muş.Bilmem anlatabildim mi?
Hamide 4 hafta önce
Zeynepciğim Harika anlatmışsın canım seninle gurur duyuyorum.
Ahmet Bilgili (Pılığ) 4 hafta önce
Ne güzel ifade etmişsin yanlış bilinen bir deyimi. Kalemin hep velût olsun. Sen yaz, biz okuyalım.
Faruk 4 hafta önce
Kaliteli yazı
Bütün Yorumları Görmek İçin Tıklayın
19°
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 30 Mayıs 2020
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. BANDIRMASPOR 28 60
2. ANKARA DEMİRSPOR 28 57
3. GMG KASTAMONUSPOR 28 53
4. TUZLASPOR A.Ş. 28 53
5. SAKARYASPOR A.Ş. 28 51
6. KIRŞEHİR BELEDİYE SPOR 28 47
7. VAN SPOR FUTBOL KULÜBÜ 28 44
8. UŞAK SPOR A.Ş. 28 44
9. PİSERRO KAHRAMANMARAŞSPOR 28 41
10. ERGENE VELİMEŞE SPOR 28 37
11. BODRUM BELEDİYESİ BODRUMSPOR 28 36
12. SİVAS BELEDİYE SPOR 28 36
13. BAYBURT ÖZEL İDARE SPOR 28 35
14. EYÜPSPOR 28 29
15. ETİMESGUT BELEDİYESPOR 28 28
16. NİĞDE ANADOLU FK 28 17
17. ELAZIĞSPOR 28 16
18. KARDEMİR KARABÜKSPOR 28 6
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20